Blogs

Mang Sia Phungpaw

  •                      Khoi Laanmawlya, khua khua kheih kya “Mang Sia” hae innbyng vah um hae. ‘Mang Sia’ tuh raepaw lu nin ry nungpaaw ccin te khua a sah hae. ‘Mang Sia’ tuh ccanung lu kheih kyalya paw thuazah, a vaeccaw hae nynh myarya a sungsah hae. Ccia lu kheih kyalya paw thua thyh hawte ryaa mah eh law sah bua khyh hae. Te liaccaw Mang Sia tuh myarya puithya zah, a khua ccanvae hae nynh zemah a vaw kou phu hae.

     

                        ‘Mang Sia’ nungpaaw’ae tuh myarya hoirung haezah, khuaccaw vaeccaw zemah kou lung hae. Te kum takyh mi inn kya poi tuaa zungzae thuazah, a khua ccungccaw soilua (ko) te anin nin kheih lungkhu poi to te Zo phungtho law tynre te hooysah a thua he. Mang Sia nungpaaw hae tuh sizua, sarin zemah patae pi hoi hae zah, looh zemah kou voisah he hae. Nin kheih tuh rangkaw lang um paw mi setepaw kha a rae’ae nynh de hae zah innvaw saku a khesah hae. Tu-e setepaw tuh a pynrua a lee thyh hawte a ki te a muinsan zemah do ry kou um. Innvaw saku khesah paw hae setepaw tuh innloo ngawpaw ‘Mang Sia’ nynh nin takyh looh lawpah zah looh a pyaa he. Setepaw tuh apuithya se a pia ze myarya zemah a zin. Setepaw looh a pyaanaw ccyh ae sae tuh Mang Sia te setepaw tuh myarya ae kongku vae hae. Nyalan paw vae tuh van khalan cciataw ry vae lei te setepaw looh pyaa te setepaw pe kyalya nynh ae um ry vae. Nin takyh te setepaw te Mang Sia tuh baloku hae zah houhou ae ccawku vae hae. Nin kheih khuanin than maeman zemah nynh vae khyh. Innkhong innlia pou taw lei te nin nung thua khyh setepaw kya te piataw vae khyh.

     

                        O tuhte Mang Sia te setepaw accawku paw hae tuh a nungpaaw’ae te a rae’ae nynh heh ae nynbia vae hae. Mi lungria myarya thae. Mi mae zemah myarya thah. Te tuh Mang Sia nynsah bua lei te a innbyng hae nynh khua a khan vae hae. A paaw nynh accaaw pise lu nin te mi nung tuh ko hae zah, Mang Sia te setepaw accawkunaw paw kong te tuanaw ruanaw a ho khae vae hae. Mi paaw nynh “ ka ccaaw aw, nae ccianung Mang Si ate innmakaw ah ku aw paw setepaw hynh accawkupaw hae nynh ka losah. Nangmin sah vante mah na tua aw? Minhae nynh yn nynbia lan hae thuaze, van cituhtemah maethya um ngaw! khuaccaw hae kya mah lanku ngan bua um vae ngaw khyh” cite mi paaw nynh a ho. Accaaw hae nynh tho hae zah, “apaan na hopaw tuh kaemin zemah kae tua paw nynh thua. Vante vante thuazemah setepaw te Mang Sia accawkupaw hae nynh lymaw thua kho khyh. Tuh thua keiccuze setepaw hynh a rangnaw te phe ze nynh a hooy vae ngaw” cite a leh hae. Mi paaw nynh “ tuhte thua lanze, atunin kum poi tuaanaw lang innmakaw e setepaw hynh mang (chia) lang ze sou, vante na tua aw? Cite a khia hae. Mi innbyng te setepaw tuh poi tuaanaw lang mang lang cite mi naw a ccah kalan.

                   

         Mang Sia nynh a innbyng hae khuakhanpaw hae tuh heh a nyh tuh a ngae myarya thahzah, aepaw san ahooyte ae ry vae khyh. Kou a sungsahpaw setepaw tuh chia lan vae cite khuakhan paw hae tuh a naw papin ccahbua vae khyh. A lungkaw te “ vante vante thua zemah ka vaeccaw kya hooyte ka ho pah tua cih hae” cite a tuaku. Nin kheih tuh a paaw klan cceih zah, “apaan, van-emah setepaw hynh chia lang cite na paccin aw? Ah innpi, maepaw tareh te hynhban angaeku naw ze! Thawccinaw te setepaw hynh chia lei beh hiinku sah tyng nou?” cite rawbia lalia te a paaw tuh a vah ho pya. A paaw nynh “kae kakaw khya khyh. Na rae’ae kaw nynh khya” cite a leh. A raepaw a tawccawpaw klan tuh tuh cceih zah “ka rae, raemyng van-emah setepaw hynh chia lang na paccyng aw? ah inn, ah maepaw tareh te hynhban a ngaeku naw ze! Chia lei te beh han awsih tyng nou? cite rawbia lalia te bua a ngia ki. Atawccapaw nynh “ka ccia, cciasoi kae kakaw khya khyh. Na saepaw asoipaw kaw nynh khya ngaw” cite bua a leh ki. Mang Sia asaesoi klan tuh bua cceih ki zah, “ka rae, raesoi van-emah setepaw hynh chia cite na paccyng aw? ah inn, ah maepaw tareh te hynhban a ngaeku naw ze, chia lei te beh hiin awsih tyng nou? cite bua a ho pya ki. Asoipaw nynh, “ka setepaw tuh ka kaw nynh khya!... ka chia ry ze, ka chia. Ka hiin ry ze ka hiin” cite thawhpae lang a khong. Mang Sia tuh ngaenyhku baryh lang bya mah ho ngan vae khyh.

     

                        Mang Sia tuh vante cyi kho naw lae um vae khyh zah a miphi a miccaw te maepaw lan tuh rung zah, setepaw tuh phiaku ry kho leinaw mimae te a vah do. Setepaw nynh zemah chia lang nynh ae cyi vae hae cipaw nyhku zah, a miphi baran baran ccaw lang a lung myarya koi lang te a rah bua. Mang Sia nynh setepaw tuh pum zah, “ka rae van-emah nang hynh chia lang ae cite ae paccyn hae? Na muinsan, na pynrua te hynhban inn a lin na umsah naw ze!!! cite a raw. Ninhyn tuh nin kheih khuanin ccaw myarya zoipaw atu vae tuh nin kheih khuanin tuh ninhaw lae zemah phu vae. Phiakunaw ccyh dyadya ae nae, phiaku ry leinaw thinlung koukou ae lee. Vante cyi kho um lae khyh. Mimin hanlan miphi vadong cui haw lua lan doku lae a taene paw hae um vae khyh. Poituaanaw nin dyadya ae nae tuh setepaw nynh “Mang Sia kae hynh ae theih ngaw hae zah ka phua ae lae cih hae. Ka phua hynh ae daw ngaw hae zah, liaccaw ccanvae hae nynh khuazi lawnaw lang ae mang cih hae. Ka saw ae be ngaw zah a khua ccungccaw loohdannaw lang ae mang cih hae. Nae sungsah ccaccing lang thuaze, ka saw hynh papin na vah ae bua ngaw khyh. Te ka phua kya hynh zemah papin na vah law bua ngaw khyh” cite bya a tawsya. Mang Sia nynh zemah “ka rae na ho hawte ka vah zui cih” cite bya a kinku.

     

                          Poi tuaa nin awkhua ae thua tuh setepaw tuh maepaw muintung kya khide hae zah, maethe te aterui kya ‘pan…’ a kaw vae hae. Setepaw tuh a miphi karan karan lua zah vaekheih te chih kho khyh. A zua kalah kalah paw zah vaenin naw bua a kaw chuih hae. Mang Sia tuh do ngan bua khyh zah a makhae te innthoh lang zya reku. Setepaw a khua ccungccaw te mimae paw kaleh lang do hae zah, sawbethya hae nynh a phua lae hae zah a daw hae. Te a sawtuh be haezah daw-a khawhaw paw te a thung vae hae. A lu tuh lo hae zah tareh kya hein a taw hae. A khua ccungccaw te poi to lang ae thua paw ccungccaw paawpi nungpi hae tuh maepaw kya samaw duaku, samaw niabia te tyngdaw phinccin roi te a nin ninkheih phungtho law phinccin, labya tinre te poi tuh lungtua lungpaw te poi tuh a to hae. Zete loohdanku ccyh kya te setepaw saw te setepaw ehan te thua babi lang a ae vae. Mang Sia tuh ahong ccungccaw nynh muih leinaw innkin lang maw banban reku um. Setepaw nynh bya a tawsia thyh hawte setepaw saw tuh ae bua khyh.

     

                            Zete khua ae zi tuh liaccaw ccanvae heh ccin lang setepaw phua vawlan tuh lawsah hae, law hae, myarya hooysahku hae. Mang Sia tuh innkinkaw lang tuh banban reku um. A hoiccaw hae nynh Mang Sia tuh muih bua vae khyh hae zah innpyn a zah (ccung) hua hae. Nyathyalan tuh innkinkaw lang a reku paw tuh a muih hae. A hoiccaw hae nynh “Mang Sia liaccaw ccanvae heh ccin vae hae. Law lan innpi lang ae cceih bua thavae tyng nou” cite a ko hae. Mang Sia nynh “kae tuh a nung nynh Zo uhccaw tea e ccan lei paw” cite heh mya. A nung nynh tho zah, Zo uhccaw phe ccin lang te a paccan. A hoiccaw hae nynh “Mang Sia ae cceih bua tha vae tyng nou” cite bua a ko hae. “kae tuh a nung nynh pyncci ae oisahku leipaw” cite bua cyi. A nung nynh pyncci a ban heh dia lang a oisahku. “Mang Sia ae cceih bua thavae tyng nou” cite bua ko ki hae. “kae tuh a nung nynh lakhan ae nawsaku lei paw” cite bua a mya. A nung nynh lakhan bua a nawsaku. “Mang Sia ae cceih bua thavae tyng nou” cite bua a ko ki hae. “kae tuh a nung nynh sankae ae nawsaku lei paw” cite bua a mya ki. A nung nynh sankae bua a nawsaku ki. “Mang Sia” ae cceih bua thavae tyng nou” cite bua ko hae. “ Kae tuh a nung nynh khawccan ae nawsaku lei paw” cite bua mya. A nung nynh a kui ccoiphae heh dia lang khawccan a nawsaku. “Mang Sia ae cceih bua thavae tyng nou” cite bua a ko ki hae. “Kae tuh a nung nynh phyng ae hinsaku lei paw” cite bua mya ki. A nung nynh a lu kya phyng tuh bua hinsaku ki. “Mang Sia ae cceih thavae tyng nou” cite bua a ko ki hae. Mang Sia tuh myanaw lang paw a konglang nyh vae khyh zah, “kae tuh ka muinsan e thah zah ccungccaw malan ka lanku bua ngan khyh” cite bua a mya ki. Nyathya tuh nung nynh a lung sae kho vae khyh zah, “Mang Sia !! nang nung nynh panyn paccan na umsaku!! Mang Phung tung tah na tuh ngaw? Phung Lae tung tah na tuh ngaw.. Thoi.. thoi…” cite a mae kya heh cia lang a thoi bia. (Mang Phung ciku paw ccanvaepaw te Phung Lae ciku paw ccanvaepaw tuh tuhlyaze myarya puithya paw ccanvae hae a thua hae a pia ze bawi phin, ahoirung paw hae te mi min myarya thang zah liaccaw miakaw nynh a mi vaw phu paw hae nynh thua. Tuh ccanvae hae tuh Mang Sia hae umnaw khua kyate muasan san nin san thung khungnaw khua kya um paw hae nynh thua.)

     

                             A hoiccaw hae nynh Mang Sia tuh cciakhae hae zah innpi lang ngawphue hae hooysahnaw kalan a teekhae hae. Mang Sia tuh laku zah innkin lang hyng ngae nyhku bareh lang zya mangku. A nung nynh a lawsakupaw uhccaw te a puithya paw tuh innpi kya umpaw hae ccanvae hae nynh do hae zah vankhong e khawhzi liaccanung vo! cite do maw do khin khyh hae. Ngaephue hae tuh hooysaku te um hae salamah Mang Sia lu kheih tuh ngaethya, maethya, ngaenynku, zawzyaku bareh lante kharyh ccae bua khyh. Setepaw phua vawlan tuh lu kheih kou lu kheih sesaku te law hae zah, nyathya Mang Sia law ccyh ae thua tuh lawbua lang pinpin mya ki vae. A hoiccaw hae nynh thawte ho pah hae zah mah pinpin mya.

     

                              Zyathya vae tuh ccanvae hae nynh mi lung saevae khyh zah, Mang Sia tuh han hae zah setepaw phua vawlan tuh moh nya (dahong) sah hae. Mang Sia tuh setepaw a chii mawze a tawsyapaw byakin kha a thinlung kya bua ae tua chui. Mang Sia tuh setepaw phua vawlan moh a nung miakaw hae te setepaw phua nynh marin kueku zah Mang Sia tuh pong kuethinku vae. Ccanvae thaw thawsae haepaw nynh saphua tuh kiabia hae zamah kiabia kho vae khyh hae. Te inn makawlan e hae sungpi lawnuaku hae zah, hae sungpi te a buabia hae. Thuasalamah hae sungpi nynh mah saphua tuh phousaku kho lae vae khyh. Saphua tuh vante kiabia kho vae khyh hae zah, mi khawh kawlan ccanhaw cianaw va taraw luibyng klan puih hae zah a cciankhae hae. Luihbyng lungkhu lang tuh buan.. ci lan a phan hae. Ngawbia hae zamah setepaw phua tuh sawku lae khyh. Ziraccyng vae tuh ngawbia kho vae khyh hae zah innvah lang pong ki taw kou vae hae.

     

                               Awkhuasan ccungccaw hae pong ki kou hae, khuadae dyng ccyh vae tuh setepaw phua tuh pazae ae sawku zah, Mang Sia zemah pawh ae pou kho vae. Mang Sia tuh a vaeccaw hae kya a thinlung ccipaw te thuasah, a hoiccaw hae kya a maethya paw te thuasah ahong ccungccaw mimae sanmah muih ngan vae khyh. Khawhlae lungkhu lang tee lang nganku vae khyh zah, va taraw pepan tuh mawmaw khiaku vae. Va taraw pepan mawmaw a hi lya tuh sungku te a tungku hae. “Ka ban sungku kunung, ka maethya ka khawku nawlan thawccinaw te na kalawh hynh beh ae khah pahku tyng nou” cite a ngiaku. Sungku nynh, “vante mah ka kalawh tuh kae khah pyaku ry thya ngaw? Ka hysah khyh” cite pheh kan. Te Mang Sia tuh mua lansan kae zah saveh te bua tungku ki hae. “Saveh vehnung, ka maethya ka khawku nawlan thawccinaw te nae phua hynh beh ae laepahku tyng nou?” cite bua a ngiaku ki. Saveh nynh, “vante mah ka phua tuh ka hysah thya ngaw? kae laepahku kho ngaw khyh” cite bua a kan ki. Khua tuh vyavya ae dae dansei vae. Mang Sia tuh vawkhu kin lang tuh bua rungbung zah bupaw pinung te bua tungku ki hae. “Buphaw phawnung, ka maethya ka khawku nawlan na phua hynh beh ae laepahku tyng nou?” cite bua a ngiaku ki. Buphaw nynh, “nang hawte apuithya paw liaccaw nynh kae ka phua tuh na peki ngaw zaw tou? Kae ka phua tuh na rya nahan ze, kae laepaku ccaleh vae sah” cyih zah a phua tuh a lae pyaku. Mang Sia tuh buphaw pinung phua tuh bungku zah a buphaw hawte ccapoh ccapoh thawhku thya vae. (buphaw zemah a phua leite rangkaw bukaw lang ccapoh ccapoh toiku zah a thu a naanpaw nynh a pyn plyng pong zah a khuakunaw a pyng plyng pong phaw kou. Ate nynh buphaw pyng kha a pyng plyng pong phaw kou cyi hae.)

     

                                 Awkhua khua ae dae tuh Mang Sia innbyng te a hoiccaw hae nynh vawkhu lang setepaw phua te Mang Sia ciabianaw lang hae luihbyng klan tuh ae rungbung vae hae. Setepaw phua ciabianaw hae luihbyng kya heh thua hae tuh setepaw tuh pazae vah sawku vae. Thuasalamah Mang Sia ci paw muih vae khyh hae. Setepaw phua pe tuh buphaw pinung ccapoh ccapoh thawhku paw nynh mang muih vae hae. Mang Sia nynh buphaw lang nynh a tan ngaw ci paw tua khyh hae. Mang Sia innbyng hae te a hoiccaw hae tuh mi ngae myarya thah zah rangkaw vawkaw lang a zung a naw a ccunghua hae. Khua kheih kou khua kheih lang a ccung hae. Thuasalamah Mang Sia ci paw ccungccaw tuh ho lei, Mang Sia ci paw a muihsawpaw maw muih kho vae khyh hae. Ccanung lu kheih kyalya paw Mang Sia ci paw min maw thaeku vae khyh hae. Accyh ae sae tuh Mang Sia ci paw liaccawnung tuh ccungccaw thinlung kya maekin zo haw ae zo vae.

     

                                Buphaw (Mang Sia) tuh ccapoh ccapoh thawhku zah vankhalan ccian lang ci paw nyngku vae khyh. A malan a thawhku thya naw thathyh lang honghong thawhku huataw vae. A thawh a thawhku pi te nin kheih paw zetesan tuh Mang Phung hae um naw khua kya a thua. Buphaw tuh Mang Phung ku rakin kya tuh me to zah, ‘bian… bian… bian…’ cite hihu moh tuh awtaraw hawte banban a sia. Tuh-e siapaw roi tuh Mang Phung nynh heh thae tuh “ka she-ung hae, van-e mah awtaraw heh ccin lang na khawsung khyh aw? Atuh kukhu lang awtaraw sia paw roi tuh na thaeku khyh aw ra? Ngae tua aw!!” a cyi hae. A she-ung hae nynh “ka bawipaw kae thae khyh ri?” cite a leh hae. “Atu asiapaw roi tuh awtaraw roi nynh thua. Atu vah ccunghua aw lah, awbu klan vah phan bua aw” cite a cyi hae. A she-ung hae nynh kukhu lang tuh ccunghua hae zah awtaraw ci paw muih khyh hae. Awtaraw roi hawte a sia paw roi a thang nawlan tuh ccunghua hae zah buphaw pinung nynh mang vah um. “ka bawipaw Mang Phung awtaraw ci paw um ban khyh, atu a sia paw tuh awtaraw thua khyh. Buphaw pinung nynh thua” cite a hopya hae. Mang Phung nynh “asiapaw buphaw pinung tuh ae laah aw lah innmakaw vaekan nungnaw kephu pi klan kha vah phan aw. Se hae rinsah lan heh ae thane ngaw” cite a cih hae zah a she-ung hae nynh buphaw pinung tuh laah hae zah kephu pi lungkhu lang tuh ‘phoi…’ ccae lan a nehnaw hae.

     

                                Awkhualan khua ae dae tuh buphaw pinung tuh se rinsah lan cite Mang Phung te a she-ung hae hynh cciankhae hae zah, serinnaw lang a sawsia hae. Serinnaw min a thua hae tuh Mang Phung a she-ung paw nynh, “buphaw, anin nin kheih se hae nynh hooyte na vah rin cih hae. Zete loomin ki suih ae thua te se hae nynh innvah lang nae ruin cih hae” cite tawsya a kitaw hae. Mang Phung te ashe-ung hae muasan heh khung hae tuh Mang Sia tuh buphaw phua a bungku paw khahku zah loobu kinlan hyn zya a pum. Te loobu hansy kawkya a suipaw hae innsopae (hoisopae) vawlan tuh cciku zah innsopae tuh a hoiku. Mang Sia tuh dokhin um lei lang puithya zah ccungccaw ho lei saranpaw hae nynh cia zemah dokhin khyh hae. A nung a paccanpaw Zo uhccaw, sisua phinccin lang te myarya ngaeku zah, innsopae hoiku zah a heku dakyh te a sua a khaw nynh ‘kharin.. kharan..’ a ccae. Tuhse thua khyh law zemah myarya sah thya zah a roi zemah myarya hooy.

     

                                 Tuhcihte dokhin um lei nung Mang Sia nynh innsopae a hoiku bia lalia te law tuh ae sah vae. A sisua hae buaku paw te law sah paw roi hae tuh tyngdaw heh ccin te pare ku paw laeze ccawliaku zah ngae ry um hua. Innsopae a hoiku bia lalia te, “selung lungkaryh nung lou..hoileh ae do.. ae do.. lou…., a nung nynh.. a nung nynh.. Mang Phung tung tah na tuh ngaw?...Phung Lae tung tah na tuh ngaw?... ae cyi nou… ae cyi nou…kharin… kharan…” ccae lang law heh ae oi tuh apaepaw se hae blyng nynh looh bouku vae lei te Mang Sia tuh karan karan ae do vae hae. Tuhcihte Mang Sia tuh anin nin kheih innsopae hoiku te law sah zah, se hae mah anin nin kheih looh bouku lei te Mang Sia law sah paw tuh anin nin kheih a do hae.

     

                                   Zete loomin ki zaw ae zaw tuh Mang Sia tuh buphaw phua tuh bua bungku zah se hae tuh innvah lang a ruin vae hae. Innvaw heh thua hae tuh a voyso paw se um vae khyh. Mang Phung nynh buphaw tuh tho zah, “van-e mah se hae ae mi voy nae so sah khyh hae?” cite a khia. Buphaw nynh “anin nin kheih looh bouku lei te nynh a um hae” cite a leh. Tuhcihte buphaw tuh nin takyh serinnaw lang tuh banban a thoku. Serinnaw min heh thua zah, innsopae hoiku te law tuh bua sah ki. Nin kheih sanmah se hae tuh mi voyso ban vae khyh. Nyalan tuh Mang Phung nynh buphaw tuh zyn vae khyh zah a lungkaw tuh byapaenaw ccankheih a hoi.

     

                                   Nin kheih tuh buphaw tuh serinnaw lang bua thoku ki. Mang Phung te a she-ung hae nynh nin hyn hawte bua a hoisya ki hae. Mang Phung te a she-ung hae tuh ki hae zah muasan san kheih heh khung hae te Mang Phung tuh innvah lang po ki bua lei te aruhlante buphaw serinnaw min klan tuh bua ki paleh. Mang Sia tuh ninnyn hawte buphaw phua tuh khahku zah, lawsah bia lalia te innsopae tu bua hoiku ki. Se hae nynh mah Mang Sia innsopae hoiku te lawsah paw tuh looh bouku lei te a do ki hae. Tuh-e acyisahnaw miakaw te Mang Sia apuithyapaw, a uhccaw, a sisua, a roi hooy paw tuh Mang Phung nynh heh muih tuh a khuarua myarya ru. Mang Phung um kho vae khyh zah a rekunaw kyate vaekheih mawte pou zah innsopae a hoiku zah lawsah lyaccya paw Mang Sia tuh baruh a pum. Mang Sia nynh “ka bawi … ka bawi… thawccikunaw te beh ae saw” cite a sia. Mang Phung nynh “kae saw saengaw khyh. Ka zu lang na tan kyalya zemah kae saw ngaw” cite bua a leh. Mang Sia nynh “ nang te kae tuh khua kho ngaw khyh. Na vaeccaw hae nynh mah ae ry ngaw khyh hae, beh ae saw” cite bua a ngiaku. Mang Phung nynh “ka vaeccaw hae kaw khya khyh, ka kaw nynh khya. Ka zu na tan khyh zetuh kae saw vae ngaw khyh” cyih zah varin a pum. Mang Sia tuh vante cyinaw lae um vae khyh zah “na ho hawte thuasah, na zu lang tuh ka tan vae sah” cite a leh. Mang Phung tuh a lung myarya ccan zah Mang Sia tuh a saw.

     

                                      Mang Phung tuh aran mawte innvah lang ccoi kamaw zah, innvaw thua miakawte ka voyccih cite ruarua sia lang a rah vae. Mang Phung ccaaw lu kheih kyalya paw thuazah, a vaeccaw hae nynh myarya sungsah paw hae thua thyh hawte, atu hawte vyavya chih lang a voyccih tuh a innbyng mi kalan te mi thaw myarya sia. Luicui a niasah hae. Aemecui a nia sah tua hae. Thuasamah a voycci paw dan lae khyh. Khualae lungkhu-e a voydythyapaw ccungccaw kopah hae zah a dy sah tua hae, lae hua khyh. Mi nungpaaw hae tuh vante cyinaw lae um vae khyh zah, do te mang do hang vae hae. Tuhlya tuh Mang Phung nynh tho zah, “atu ka voyccinaw te kae tuh ka chih vae cih. Tuh thuakeiccuze atu ka voyccipaw ae dansah kho paw tuh ka zu lang ka lawku cih” cite bya a kanku. Tuh-e thongpaan tuh khualae e liaccaw hae nynh heh thae hae tuh Mang Phung voy dy lang Mang Phung inn lang tuh pong ae thua hae. Liaccaw hae lu kheih lu kheih Mang Phung voy tuh a dy hae. Thuasalamah lae hua khyh. A voy tuh houhou ccih hua. Liacaw hae ady langpaw heh than. Ady langpaw um vae khyh zah, a she-ung hae liaccaw hae nynh kae kae dy ze, zya ae dan bei!  ci paw ngaehoinaw te lu kheih kou lu kheih bua dy tua ki hae. Lae hua lae khyh. Nyathya tuh a dy tua lang paw ccungccaw um vae khyh. Mang Phung nynh sia zah, “ka chih vae cih!!! Ae dy lang paw ccungccaw na um vae khyh aw ra? Atumaw paleh ae dy aw a..a….” cite a sia. A nungpaaw hae nynh “ae dy langpaw ccungccaw um vae khyh” cite a leh hae. Vante cyinaw um vae khyh zah  kaesy lante “inn makaw kephu lungkhu serinpaw buphaw makhae nynh um vae” cite a ho pya hae. Mang Phung nynh “ka chi laesae tuh buphaw maw mynh ae dy tuasah, atumaw vah laah aw” cite a cyi hae. A she-ung nung nynh a thin ria hahu lang buphaw tuh laah zah Mang Phung voybua kya tuh ‘pong…’ ccae lang a dehnaw. Buphaw a voy vawlan heh thua miakaw te Mang Phung tuh a lung dae ae paw hua. Buphaw pinung nynh Mang Phung voy tuh a dy. Singsong ae dy tuh Mang Phung  a voyccipaw tuh heh ae dan.

     

                                 Mang Phung a lung myarya pawzah, “ka byakinku thyh hawte ka voy ae dansapaw buphaw tuh ka zu lang ka lawku cih” cite a cyi. A vaeccaw hae tuh ae minaw ccah lei pi te Mang Phung lungdaenaw lang mi naw a ccaw khae de hae. Tuhcihte Mang Phung te Buphaw umkheihnaw poi tuh a khua ccungccaw ko te poi a tua pya hae. Poi ae to paw hae ccungccaw hae nynh Mang Phung tuh do hae zah mi khuarua myarya ru. Mang Phung nynh buphaw nanyng te a um kheih hae. Mang Phung nynh a lungccin vae ngaw khyh ci paw mimae te a do hae hae. Thuasamah Mang Phung tuh a thawsia khyh. A mimae mah roku khyh. A lung paw ming paw.

     

                                   Umkheihnaw poi nin zete tuh Mang Phung te Buphaw tuh pyngkheih lang a ih kheih vae hae. Mang Phung a nung tuh “ka ccaaw buphaw sasyng te a um kheih hae” cyih zah azi zi kheih ngaw khyh lei te a um. Khuazi tuh Mang Phung te buphaw iinaw khan kyate ‘kharin… kharan…’ ci paw roi tuh banban a thae. ‘Vanpaw ve!” cyih zah a lung a hiin. Zi kheih tuh Mang Phung a nung tuh ngaw kho vae khyh zah ka ccaaw Mang Phung te buphaw hynh vante vo a ii kheih thya hae cite a vah do phi hae. Myarya puithya nung Mang Sia tuh a ccaaw Mang Phung te a ii paw tuh heh muih tuh a khuarua myarya ru. ‘ka ccaaw Mang Phung hynh e hawte apuithya paw liaccaw nung ci paw vah nyh zate ii buphaw hynh a vah ry’ ci paw nyh zah a lung myarya tua. Arulan te zya cceih zah Mang Sia a khakusya paw buphaw phua tuh laah zah maekhuh lang zya phung pya.

     

                                       Awkhualan awkhua Mang Sia heh ae thaeku tuh a naungkupaw buphaw phua tuh ccung zah muih vae khyh. Mang Pung tuh tho kamaw zah, “ka rae Mang Phung, ka maethya ka khawkunawpaw buphaw phua na muih bali zaw? “ cite a khia. Mang Phung nynh “ka cciasoi ka muih khyh ri!, kae mah atumaw sou ka thaeku” cite a leh. Mang Sia tuh a ninung klan ccoi kamaw zah, “ka ninung ka maethya ka khawkunawpaw buphaw phua na muih bali zaw?” cite bua a khia ki. A ninung nynh “kaccaaw ka mih nynh hooy vae khyh zah, atu awkhua inn ka phi nin a thupaw ngaw ka cyih zah maekhuh lang ka phung paw kha bei na ho?” cite a leh. Mang Sia nynh “vanlaemaw heh ccih vae ii, ka maethya ka khawkunawpaw maekhuh lang heh na phung paw vae tuh vante cyinaw lae um vae khyh” cih zah Mang Sia tuh amaw thathyh te hong um vae. Mang Sia tuh a san sae paw, a Zo uhccaw sisua te a pynlaw te a puithya paw tuh Mang Phung she-ung hae nynh a muih hae tuh mi khuarua myarya ru. Do maw do khin khyh hae. Khuaccaw hae nynh mah Mang Phung zu Mang Sia puithya paw tuh khin um khyh cite a hoku hua hae.

     

                                    Nin kheih tuh Mang Phung nynh “ka cciasoi Mang Sia, a pupaaw a pinung hae klan ruabua lang ii” cite a ho pya. Mang Sia nynh “ka raesoi, kae khua lang tuh myarya saw zah laanccia zemah myarya ru. Hawnin ninlung ae leh te plia ryabua vae sih ii” a cyi pya. Mang Phung tuh a lung myarya khongpaw thua zah a ho toupaw vae bya tuh papin lehchui ry vae khyh. Mang Sia nynh “ka rae, namaw nynh ahooy ngaw na cyi ze, namaw kaw khyasah” cyih zah ccupi laekaw maw tuh Mang Sia hae khua lang ryabua lang a paccyngku vae hae. Mang Phung tuh myarya hoirung paw thua thyh hawte a pupaaw a pinung hae lasung lan cite sisua a patae te sarin patae paccyngku te a she-ung pataepi ry Mang Sia hae khua lang tuh a thoku hae.

     

                                       Mang Phung te Mang Sia, a  she-ung hae te sarin sisua ry ccupi khua rah laekaw tuh Mang Phung innvaw te a thoku vae hae. Innvaw  a thoku takaw hae te khua rah zah khoivae a zaw bia. Tuhcihte po thoku de hae. Laanryng khua san kheih kya a rya hae. Khuazi Mang Sia nynh mang ccan kheih a sah. Awkhua heh tho takaw hae te “ka rae, Mang Phung, a tazy ka mang vanvan hooy khyh.” Cite a ho pya. Mang Phung nynh “ka cciasoi khuaccung nin han-ung vanpaw mangthya mah na sah ae ho pya tua” a cyi. Mang Sia nynh “ka rae atazy ka mang kya tuh, laanry a vah peku zah khualae lang heh nae vah kitaw. Ka makhae te nynh po ka vah cceih zah a nung hae paan hae kya ka vah thua vae.” “ Aw….! tuh-e mang tuh zyn langpaw thua khyh. Kae sungsah zah zu lang kae lawku paw ka chii makhia nae cciataw sae ngaw khyh. Singsong ae thoku ngaw aw zah na nungpaaw hae kya ae thua vae ngaw. Te na nungpaaw kya na um ry thathyh ah um ngaw zah, kizaw na zawsah te khua lang bua ki paleh lang. Te a pupaaw te a pinung hae raw zemah ri lang paw um khyh. Kamaw nynh ahooynaw te kae ho pah ngaw hae zah ccaaw hae tuh heh yn ngaethya ngaw hae, yn phia vae ngaw khyh hae. Na thawsia naahsah.” Cite soihbia zah khuaccung lang po thoku ki hae.

     

                                 Nin nin nawpaw laanryn kyat uh khua te khoihvae pyku lante a thawmawte khoihvae ae zaw vae. Rekunaw min mah um khyh. Mi kalan te khua hynh lui dadeh lang a bua hae. Tuhcih mawte popo cciase hae. Khoihvae tuh daehua lei te houhou ae ru vae. Mi pepan kya-e thingku rangku blyng pongpong ae khya kou. Sarin hae zemah malan po ccian lang cceih ry vae khyh hae. Tuh mawre buabua ccianse ung hae. Vae kheih mawte khoihvae hynh thawte ae zaw zah, ccungccaw ry sarin ry po chui lang maungde kou vae hae. Mang Phung nynh Mang Sia kuih tuh tyng karin lang pinpin kyn pi te khoihvae nynh po chui lang zoukhae vae hae. Thingpyng lungpyng bua naw haw. Ngaw mah muihku vae khyh hae. Khoihvae mah dae lei te koukou ae ru. Mi lunin te kuipum sawku lei te khoihvae nynh po zoukhae hae zah, thingku lee pipi paw, han daraepaw a phiran kya phah tekuh vae hae. Mi lunnin te bya ho kho vae khyh hae, pi amah pia kho vae khyh hae. Thuasamah kuihpum kynkupaw hae tuh khoiruih te khide paw hawte varin tyng zungzae um. Mang Phung nynh a zu Mang Sia tuh do zah bya ho pya lang cite a khalan tuh a piasah. A roi pou vae khyh. Mang Sia nynh zemah a maung piasah zah a roi thae kho um vae khyh. Mi milung kyalya te nynh bya a hoku kho vae hae. Mi miphi nynh hya ccaw te ccah zah, khuarawpaw laeze a ccan hua. Mi lunin te a doku pi hae te kuihpum tuh pazae sawku zah mi ccyh a than taria vae.

     

                                        Mi lunin a chih kou hae te muisaw lang a tan hae. Mang Phung tuh sawpaw tuh Mang Sia nynh mang a sah thyh hawte a nungpaaw hae khua lang a ki. Mang Sia sawpaw tuh amaw a nungpaaw hae khua lang po cceih zah, a phiaku vae hae. Mang Sia sawpaw tuh po cceih zah a nungpaaw hae khua lang a thua. Inn malan tareh kin kya khuazi ziraccyng heh a thua tuh, Mang Sia sawpaw tuh a nungpaaw hae te innvaw a um nin hae ccyh kha tuachui zah a ngae myarya thah zah a rah a khui vae. Tareh tuh do zah, “a nung tareh.., a paan tareh… Mang Sia ka do bungthungnaw…” cite a thin a lung heh khuaku lang a rah. Tuh-e a rawpaw roi tuh a nungpaaw hae nynh heh thae hae tuh Mang Sia roi ci paw vaeleh a syntaw hae. Te Mang Sia sawpaw tuh sakuih zung kyate sakuih hongku zah, “a nung sakuih… a paan sakuih… Mang Sia ka hong bungthungpaw …” . Te maepaw lang po tee. “ A nung maepaw…, a paan maepaw… Mang Sia ka zue bungthungnaw…” cite bua rah ki.

     

                                    Te hanvah lang ae thua vae ngaw ci paw a rae’ae te a nungpaaw’ae nynh nyh hae zah hanvaw kaenaw due kyate a buih hae. Mang Sia sawpaw tuh due kyat uh ae kae vae. “A nung dua paw…,  a paan dua paw… Mang Sia ka le bungthungnaw” cite dy rarin lang ae khoi raring lang bua rah ki. Tuhte a raw bia lalia lang te due kya a kae lyaccya paw tuh a paaw nynh baruh pumpaeku lang a kyn. Mang Sia sawpaw tuh bunung (ccungpaw) hawte naw pli cih zah a paaw nynh pli naw lang a zuasah. Hanzung vaw lang po thua, “a nung hanvaw… a paan hanvaw… Mang Sia ka pae bungthungnaw…” cite heh a rah paw tuh a raepaw a tawccapaw nynh baruh pum ki. Pli naw zah po cceih ki. Inn tholan teenaw thuakaw kya bua thua. “A nung thuakaw… a paan thuakaw…Mang Sia ka hong bungthungpaw…” cite a rah paw tuh asoipaw nynh baruh pumpaeku ki. Pli bua nawsah ki zah bua zuasah ki. Innpi lang po tee. “A nung innpi… a paan innpi … Mang Sia ka tolaekunaw…” cite a rah paw tuh a nung nynh baruh pumpawku ki. Pli nawsah ki zah tanccyng klan bua kaw ki. “A nung tanccyng … a paan tanccyng… Mang Sia ka kaw bungthungnaw…” cite bua rah ki. A innbyng hae tuh mi thinlung cci paw tua vae khyh hae zah pahuih rah ko haw. Inn thohlang po tee ki, “ a nung innthong… a paan innthong Mang Sia ka um bungthungnaw …” cite bua a rah lyaccya paw tuh a raepaw asoipaw nynh kephu pi te mah bung.

     

                                  Mi kalan te kephu pi tuh hong hae zah a do tua hae tuh bunung (ccungpaw) nynh mang um vae. A nung nynh bu nung tuh laah zah, lah min a phin phin phu te a ccaaw sungsahnaw paw te a raw. A paaw nynh a raw, a rae’ae nynh mah a raw hae. Myarya sungsahpaw hae ccanung lu kheih kyalya paw bunung hawte bua muih chui hae tuh thinlung ccinaw heh dia, ngaesikunaw heh dia, a nung tuh a thin a lung heh khuaku lang rawnaw loi tungpi lang pong tan bia..

Lehrupaw`ae

0 Lehru